Kıbrısçayı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası

KAŞ KIBRISÇAYI YABAN HAYATI GELİŞTİRME SAHASI

16.10.2005 tarihinde ilan edilen Kıbrısçayı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası 3.552,68  hektardır. 

ULAŞIM:

Kıbrısçayı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası, Antalya ili Kaş ilçesi mülki sınırları içerisinde kalmaktadır. Kaş ilçe merkezine 20 km (kuş uçuşu) mesafede olan saha, Elmalı-Kaş Karayolu bitişiğinde yer almaktadır. Yaban hayatı geliştirme sahasına ulaşım, birisi Antalya Elmalı ilçe merkezi üzerinden, diğeri ise Antalya Kaş ilçesi üzerinden olmak üzere iki güzergahtan yapılmaktadır. Saha, Kaş ilçesine 35 km, Elmalı ilçesine 42  km olup, Elmalı ilçesi üzerinden Antalya Hava Alanına 180 km, Antalya kent merkezine ise 170 km mesafede ve  karayolu ağı ile bağlıdır.

Sınırları: 

Kuzeyi: Sinekçibeli, Kaş-Kalkan-Elmalı Yolu kavşağı,

Doğusu: Kömürcü Tepe ve Adamölen Tepe arasından geçen asfalt yolu takiben Sülekler mevkiinin kuzeyinden Çeşmeboğazı yolu, Kuruova mevkiinin solunda Sarseki Tepe, Ortabelen Tepe ve Sinekçibeli,

Güneyi: : Akkopukluk, Kartin Tepe ve  sırtı takiben Dereyakası Mahallesi,

Batısı: Sinekçibeli’nden güneye doğru yolu takiben, isimsiz tepe, Kazanpınar Mahallesi’nin batısından devamla  Ardıçbeleni Tepe’nin batısından sırtı takiben Beldibi Mahallesi, Tahtalı Tepe, Karakaya Burnu’ndan Çiçeligediği sırtı ve Akkopukluk,yer almaktadır.

KAYNAK DEĞERLERİ:

Fauna (Hayvanlar)

Antalya Kaş Kıbrıs Çayı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası’nda, HAD raporu ve arazi gözlemleri sonucu 22 memeli türünün varlığı saptanmıştır. Bunların IUCN tehlike kategorileri kapsamında yapılan incelemede, 2 tanesinin EN, 3 tanesinin VU, 17 tanesinin LC kategorisinde yer aldığı tespit edilmiştir. Üç tür Bern Sözleşmesi Ek II, altı tür Ek III listesinde, CITES Ek-1 listesinde 3, Ek-2 listesinde 1 ve Ek-3 listesinde 1 tür bulunmaktadır.

Yaban hayatı geliştirme sahasında yaşayan memeli türleri, çeşitli tarihlerde arazide yapılan çalışmalarda, yol ve patika gibi belirli bir hat boyunca canlının kendisi, fotokapan görüntüleri, izi, dışkı ve benzeri belirtileri ile teşhis edilmiştir. Yapılan bu çalışmalar sonucunda sahada 22 memeli türün yaşadığı tespit edilmiştir.

Bu türler; Capra aegagrus (Yaban Keçisi), Canis lupus (Kurt), Vulpes vulpes (Kızıl Tilki), Ursus arctos (Bozayı), Lynx lynx (Vaşak), Caracal caracal (Karakulak), Sus scrofa (Yaban Domuzu), Erinaceus concolor (Kirpi), Hystrix indica (Oklu Kirpi), Talpa levantis levantis (Akdeniz Köstebeği), Spalax leucodon (Körfare), Lepus europaeus (Yabani Tavşan), Sciurus anomalus (Anadolu Sincabı), Apodemus sylvaticus (Orman Faresi), Mus musculus domesticus (Ev Faresi), Microtus guentheri (Tarla faresi), Dryomys nitedula (Ağaç Yediuyuru), Mustela nivalis (Gelincik), Meles meles (Porsuk), Martes martes (Ağaç Sansarı), Martes foina (Kaya sansarı), Rhinolophus euryale (Akdeniz nalburunlu yarasası)’dır.

Antalya Kaş Kıbrıs Çayı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası’nda, arazi gözlemleri sonucu; 33 familyadan 132 kuş türü tespit edilmiştir. Nesilleri büyük ölçüde tehlike altında olan A.2 kategorisinde 39 kuş türü vardır. Nesilleri tükenme tehdidi altında olan A.3 kategorisinde 39 tür vardır. Nesilleri potansiyel tükenme tehlikesi altında olan A.4 kategorisine 6 tür dahildir. Henüz azalma ve tükenme tehdidi gibi bir durum söz konusu olmayan A.5 kategorisinde 10 tür vardır.  Bulunduğu bölge popülasyonlarında azalma tespit edilen A3.1 Kategorisinde 14 tür, önemli ölçüde tükenme tehdidi altındaki türler  olan B.2 kategorisinde 2 tür, Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi büyük türler arasında kabul edilen B.3 kategorisinde 1 tür belirlenmiştir. IUCN kriterlerine göre ise; 1 tür (VU) duyarlı (savunmasız) katogori içerisindedir. Bu türlerin gelecekte doğada yok olma ihtimali yüksek kabul edilmektedir. 2 tür (NT) tehtide açık katogori içerisindedir. 129 tür ise (LC) düşük riskli katogori içerisinde yer almaktadır. BERN Sözleşmesine göre ise neredeyse tüm türler koruma altındadır. Bunlardan kesin koruma altında bulunan (EK II) 98 tür, koruma altında bulunan (EK III) katogorisinde 33 tür mevcuttur.

Yaban hayatı geliştirme sahasında tespit edilen kuş türleri; Gri Balıkçıl (Ardea cinerea), Arı Şahini (Pernis apivorus), Yılan Kartalı (Circaetus gallicus), Çakır Kuşu (Accipiter gentilis), Atmaca (Accipiter nisus), Şahin (Buteo buteo), Kızıl Şahin (Buteo rufinus), Kaya Kartalı (Aquila chrysaetos), Küçük Kerkenez (Falco naumanni), Kerkenez (Falco tinnuculus), Gökdoğan (Falco peregrinus), Kınalı Keklik (Alectoris chukar), Çulluk (Scolopax rusticola ), Kızılbacak (Tringa totanus), Kaya Güvercini (Columba livia), Tahtalı Güvercin (Columba palumbus), Gökçe Güvercin (Columba oenas), Kumru (Streptopelia decaocta), Üveyik (Streptopelia turtur), Guguk (Cuculus canorus), Tepeli Guguk (Clamator glandarius), Kukumav (Athene noctua), İshak Kuşu (Otus scops), Puhu (Bubo bubo), Alaca baykuş (Strix aluco), Peçeli Baykuş (Tyto alba), Çobanaldatan (Caprimulgus europaeus), Ebabil (Apus apus), Akkarınlı Ebabil (Apus melba), Arıkuşu (Merops apiaster), Gökkuzgun (Coracias garrulus), İbibik (Upupa epops), Orman Alaca Ağaçkakan (Dendrocopus major), Alaca Ağaçkakan (Dendrocopus syriacus), Ortanca Ağaçkakan (Dendrocopus medius), Küçük Ağaçkakan (Dendrocopus minor), Yeşil Ağaçkagan (Picus viridis), Boyunçeviren (Jynx torquilla), Orman Toygarı (Lullula arborea), Tarlakuşu (Alauda arvensis), Kulaklı Toygar (Eremophila alpestris), Boğmaklı Toygar (Melanocorypha calandra), Tepeli Toygar (Galerida cristata), Kaya Kırlangıcı (Hirundo rupestris), Kır Kırlangıcı (Hirundo rustica), Kızıl Kırlangıç (Hirundo daurica), Ev Kırlangıcı (Delichon urbicum), Çayır İncirkuşu (Anthus pratensis), Kır İncirkuşu (Anthus campestris), Ağaç İncirkuşu (Anthus trivialis), Dağ İncirkuşu (Anthus spinoletta), Sarı Kuyruksallayan (Motacilla flava), Dağ Kuyruksallayanı (Motacilla cinerea), Ak kuyruksallayan (Motacilla alba), Çitkuşu (Troglodytes troglodytes), Arapbülbülü (Pycnonotus xanthopygos), Derekuşu (Cinclus cinclus), Kızılgerdan (Erithacus rubecula), Taş Bülbülü (Irania gutturalis ), Bülbül (Luscinia megarhynchos), Karakızılkuyruk (Phoenicurus ochruros), Kızılkuyruk (Phoenicurus phoenicurus), Çayır Taşkuşu (Saxicola rubetra), Taşkuşu (Saxicola rubicola), Boz Kuyrukkakan (Oenanthe isabellina), Kuyrukkakan (Oenanthe oenanthe), Aksırtlı Kuyrukkakan (Oenanthe finschii), Karakulaklı Kuyrukkagan (Oenanthe hispanica), Karatavuk (Turdus merula), Öter Ardıç (Turdus philomelos), Kızılardıç (Turdus iliacus), Ökse ardıcı (Turdus viscivorus), Tarla Ardıcı (Turdus pilaris), Taşkızılı (Monticola saxatilis), Gökardıç (Monticola solitarius), Sarı Mukallit (Hippolais icterina), Akmukallit (Iduna pallida), Küçük Akgerdanlı Ötleğen (Sylvia curruca), Çizgili Ötleğen (Sylvia nisoria), Karabaşlı Ötleğen (Sylvia atricapilla), Akgerdanlı ötleğen (Sylvia communis), Maskeli Ötleğen (Sylvia melanocephala), Akgözlü ötleğen (Sylvia hortensis), Bıyıklı Ötleğen (Sylvia cantillans), Boz çıvgın (Phylloscopus orientalis), Orman Çıvgını (Phylloscopus sibilatrix), Çıvgın (Phylloscupus collibita), Söğüt Bülbülü (Phylloscopus trochilus), Çalıkuşu (Regulus regulus), Sürmeli Çalıkuşu (Regulus ignicapilla), Benekli Sinekkapan (Muscicapa striata), Alaca Sinekkapan (Ficedula semitorquata), Kara Sinekkapan (Ficedula hipoleuca), Büyük Baştankara (Parus major), Uzun Kuyruklu Baştankara (Aegithalos caudatus), Akyanaklı Baştankara (Parus lugupris), Çam Baştankarası (Parus ater), Mavi Baştankara (Parus caeruleus), Kaya Sıvacısı (Sitta neumayer), Sıvacı (Sitta europaea), Anadolu Sıvacısı (Sitta kruperi), Duvar Tırmaşıkkuşu (Tichodroma muraria), Sarıasma (Oriolus oriolus), Kızılsırtlı Örümcekkuşu (Lanius collurio), Karaalınlı Örümcekkuşu (Lanius minor), Kızılbaşlı Örümcekkuşu (Lanius senator), Büyük Örümcekkuşu (Lanius excubitor), Maskeli Örümcekkuşu (Lanius nubicus), Ala Karga (Garrulus glandarius), Saksağan (Pica pica), Leş Kargası (Corvus corone ), Kuzgun (Corvus corax), Sığırcık (Sturnus vulgaris), Ev Serçesi-Kaya Serçesi (Petronia petronia), Söğüt Serçesi (Passer hispaniolensis), Ağaç Serçesi (Passer montanus), Kar serçesi (Montifringilla nivalis), İspinoz (Fringilla coelebs), Kara İskete (Serinus pusillus), Küçük İskete (Serinus serinus), Karabaşlı İskete (Spinus spinus), Florya (Carduelis chloris), Saka (Carduelis carduelis), KetenKuşu (Carduelis cannabina), Alamecek (Rhodopechys sanguineus), Kocabaş (Coccothraustes coccothraustes), Bahçe çintesi (Emberiza cirlus), Kaya Kirazkuşu (Emberiza cia), Karabaşlı çinte (Emberiza melanocephala), Kızıl Kirazkuşu (Emberiza caesia), Kirazkuşu (Emberiza hortulana)’dir.

Yaban hayatı geliştirme sahasında, sürüngenlerden kertenkelelere ait tarla kertenkelesi, Toros kertenkelesi ve dikenli keler olmak üzere 3 tür,  yılanlara ait şeritli engerek, karayılan ve ince yılan olmak üzere 3 tür, kaplumbağalara ait ise tosbağa olmak üzere bir tür tespit edilmiştir.

Bölgede yapılan Herpetofauna (sürüngen hayvanlar) çalışmalarından alanda daha fazla sürüngenin yaşadığı tahmin edilmektedir. Ancak arazide çalışma zamanının yaz mevsimi olması dolayısıyla, birçok tür yuvalarına çekildiği için gözlenememiştir.

Hem suda hem karada yaşayan çiftyaşamlı (amfibi)’lara ait üç tür bulunmaktadır.  Bunlar siğilli kurbağa (Bufo bufo), ağaç kurbağası (Hyla arborea) ve ova kurbağası (Rana ridibunda)’dır. 

Sahanın içinden geçen Kıbrıs Çayı deresinde ise siraz balığı (Capoeta capoeta angorae) ve yılan balığı (Anguilla anguilla)’nın yaşadığı tespit edilmiştir. IUCN kategorileri doğrultusunda yapılan incelemede yılan balığı (Anguilla anguilla) CR kategorisinde değerlendirilmiş olup, sahada yok olma riski en yüksek türdür.

Yaban hayatı geliştirme sahasında tespit edilen balık, kurbağa ve sürüngen türleri; Siraz (Capoeta capoeta angorea), Yılan balığı (Anguilla anguilla), Ova Kurbağası (Pelophylax ridibundus), Siğilli kurbağa  (Bufo bufo), Ağaç kurbağası (Hyla arborea), Toros kertenkelesi (Anatolacerta danfordi), Dikenli keler (Stellegama stellio), Tarla kertenkelesi (Ophisops elegans), Şeritli Engerek (Montivipera xanthina), İnce yılan (Coluber najadum), Karayılan (Coluber jugularis), Tosbağa (Testudo graeca )’dir.

.

Flora (Bitki Örtüsü)

Sahadan yapılan çalışmalar sonucunda 73 familyaya ait 276 cins ve 516 bitki türü (537 takson) tespit edilmiştir. En fazla takson ihtiva eden familyalar ve ihtiva ettikleri takson sayıları sırasıyla Fabaceae (68), Asteraceae (57), Lamiaceae (45). En fazla sayıda takson ihtiva eden cinsler ve takson sayıları sırasıyla Silene L. (12), Alyssum L. (9), Hypericum L. (9) olarak belirlenmiştir. Çalışma sonucunda alanda yayılış gösterdiği belirlenen endemik takson sayısı 59 (% 10.98)’dur. Tespit edilen 516 türden, önemli bir kısmı Akdeniz fitocoğrafik bölgesi elementi, bir kısmı İran-Turan Fitocoğrafik bölgesi elementi, bir kısmı da Avrupa-Sibirya Fitocoğrafik bölgesi elementidir.  

Antalya Kaş Kıbrıs Çayı YHGS’de teşhis edilen 516 bitki türünden 79 tanesi IUCN tehlike kategorisindedir. Bunlardan 1 tanesi EN (Tehlikede), 3 tanesi VU (Zarar Görebilir), 1 tanesi NT (tehlikeye yakın) 68 tanesi LC (En az endişe verici) ve 6 tanesi ise DD (yetersiz veri) kategorisinde yer almaktadır.

Meşe keşkesi (Himantoglossum comperianum) EN, Toros Sediri (Cedrus libani), Çınar (Platanus orientalis), Ana çamçiçeği (Cephalanthera epipactoides) ve Minikbindallı (Epipactis microphylla) NT; IUCN tehlike kategorileri içinde yer almaktadır.

Tespit edilen türlerden 59 adedi endemiktir. 12 tür CITES Ek-II kategorisindedir. Tespit edilen türlerden 26 tanesinin tıbbi, 24 tanesinin ticari, 18 tanesinin ise hem tıbbi hem de ticari değeri vardır.

Alanda bulunan endemik 59 endemeik türler; Bupleurum anatolicum Hub.-Mor. & Reese / Anadolu şeytanayağı,,Ferula lycia Boiss. / Bozkır çakşırı, Anthemis rosea Sm. subsp. carnea (Boiss.) Grierson / Gül papatya, Cyanus  bourgaei (Boiss.)  Wagenitz  &  Greuter  /  Kel Gökbaş, Tragopogon olympicus Boiss. / Ulu yemlik, Alyssum giosnanum Nyàr. / Gözne kevkesi, Arabis deflexa Boiss. / Yetim kazteresi, Aubrieta canescens (Boiss.) Bornm. subsp. canescens / Obrizya, Clypeola ciliata Boiss. / Kirpikli akçeotu, Hesperis   pendula DC.   subsp.   campicarpa (Boiss.) Dvorak / İçel dingildeği, Iberis carica Bornm. / Kayabeğendi, Asyneuma linifolium (Boiss. & Heldr.) Bornm. subsp.linifolium / Ketendeğneği, Campanula aktascii Aytaç & H.Duman., Campanula macrostyla Boiss. &  Heldr. / Ayaklı çançiçeği, Lonicera nummularifolia Jaub. & Spach subsp. glandulifera / Sulu tavşançili, Bolanthus minuartioides (Jaub. & Spach) Hub.-Mor. / Havalotu, Silene echinospermoides Hub.-Mor. / Ege nakılı, Sedum lydium Boiss. / Ege koruğu, Erica bocquetii (Peşmen) P.F.Stevens / Çığlıkara püreni, Astragalus lycius Boiss. / Bozkırmumu, Colutea melanocalyx Boiss. & Heldr. subsp. melanocalyx / Kara patlangaç, Lathyrus tukhtensis Czeczott / Kuş baklası, Ononis basiadnata Hub.-Mor. / Has kayışkıran, Trigonella lycica Hub.-Mor. / Yiğit boyotu, Quercus aucheri Jaub. & Spach. / Boz pırnal, Hypericum bourgaei (Boiss.) N.Robson / Cüce kantaron, Ajuga bombycina Boiss. / Geyikmayasılı, Micromeria cristata (Hampe) Griseb. subsp. xylorrhiza / Kertişkuyruğu, Nepeta nuda L. subsp. lydiae P.H.Davis / Babaküncü, Origanum hypericifolium  O.Schwarz  &  P.H.Davis  /Delik mercan, Phlomis monocephala P.H.Davis / Topuz Çalba, Salvia adenophylla Hedge & Hub.-Mor / Poruk, Salvia  potentillifolia  Boiss. & Heldr. ex Benth.  / Sarı poruk, Scutellaria brevibracteata Stapf subsp. brevibracteata / Yağlı kaside, Stachys cretica L. subsp. anatolica Rech.f. /Yağlıkara, Fraxinus ornus  L.  subsp.  cilicica  (Lingelsh.)  Yalt.  / Toros dişbudağı, Linaria corifolia Desf. /  Tarla nevruzotu, Veronica  cuneifolia  D.Don  subsp.  cuneifolia / Yer mavişi, Veronica elmaliensis M.A.Fisch. / Elmalı mavişi, Veronica lycica E.Lehm. / Fethiye mavişi, Acantholimon acerosum (Willd.) Boiss. subsp. brachystachyum / Fızık, Cyclamen alpinum Dammann ex Spreng / Domuzelması, Cyclamen mirabile Hildebr. /  Domuzturpu, Amelanchier parviflora Boiss. var. dentata Browicz / Karagöz/, Amelanchier parviflora    Boiss.    var.    parviflora    / Karagöz, Acer hyrcanum Fisch. & C.A. Mey.  subsp. sphaerocaryum Yalt. / Kasnak akçaağacı, Acer sempervirens L. / Keleve, Verbascum glomerulosum Hub.-Mor. / Dana kuyruğu, Verbascum nudatum Murb.var. nudatum / Cıbıl sığırkuyruğu,, Verbascum parviflorum Lam. / Balıkağısı, Verbascum renzii Hub.-Mor. / Fethiye sığırkuyruğu, Viola heldreichiana Boiss. / Gök menekşe, Muscari bourgaei Baker / Top müşkürüm, Muscari racemosum Mill. /  Müşkürüm, Crocus cancellatus Herb. subsp. lycius B.Mathew/ Garip çiğdem, Gladiolus micranthus Stapf / İnce kılıçotu, Iris unguicularis Poir. subsp. carica var. carica var. carica / Çalı navruzu, Fritillaria kittaniae Sorger / Narin lale’dir.

ALANDAKİ TESİSLER: 

YHGS sınırları içinde bir adet bekçi evi bulunmaktadır..

AKTİVİTELER:

Alanda aktivite yapılmamaktadır.

İletişim: Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, 6.Bölge Müdürlüğü, Antalya Şube Müdürlüğü

Santral: 0242 335 0009

Uyarı: Sahamızda uyarı ve ikaz tabela ve levhalarına uyulmaması halinde oluşabilecek herhangi bir kaza, can ve mal kaybı gibi durumlarda kurumumuz ve kurumumuz çalışanları sorumlu tutulmayacaktır.

Acil durumlar için 112 acil çağrı numarası aranmalıdır.